Klim naar de hemel

Toren

Soms laat ik het schrijven van hoofdstuk 16 even los voor een stap in de wereld van de 21ste eeuw. Maar toen ik in mei naar Alkmaar ging, bevond ik me al gauw in de late middeleeuwen. Bent u bang voor steigers en trappen? Wie de Grote Kerk in Alkmaar beklimt, stijgt boven zijn aangeboren hoogtevrees uit.
Dat heb ik zelf ervaren toen ik op die onbewolkte lentedag bij een stevige wind het dak van de Grote Kerk beklom. Het prachtige laat-gotische monument viert dit jaar zijn 500ste verjaardag en dat wordt in Alkmaar op spectaculaire wijze gevierd. Over metalen steigers kun je vanaf het Kerkplein tot bij de klokkentoren klimmen. Vanaf het eerste bordes stap je door een een venster de Grote Kerk in en staat dan onder het beschilderde houten tongewelf. Jacob van Oostsanen schilderde hier zijn 'Laatste Oordeel'. Een meesterwerk dat je alleen deze zomer zelf van zo dichtbij kunt beworderen. En wie dit moet missen kan het mooie youtubefilmpje bekijken:

Het Laatste Oordeel van Van Oostsanen

Deze Jacob Cornelis van Oostsanen, leraar van Jan van Scorel, schilderde op houten panelen het afgrijzen van de zondaars en de ingetogen blijdschap van de vrome zielen die naar hun laatste bestemming worden gevoerd: de hel of de hemel. Een openbaring van magische schoonheid. De kleuren op het hout zijn niet meer zo fel als toen Van Oostsanen zijn meesterwerk in 1518 had voltooid. Maar de figuren blijven levendig: prachtig is de aartsengel Michael die op zijn weegschaal de zielen weegt en de duivel onder zijn voet vertrapt om te zorgen dat er geen corruptie optreedt bij de selectie. Een engel naar mijn hart.

Deze vuist op deze vuist

klokken

Toen ik er na lange tijd het gewelf achter me had gelaten, volgde het tweede deel van de beklimming naar de klokkentoren van de viering. Het was half twee en het carillon speelde vlak voor mijn neus:'Deze vuist op deze vuist..' van Ome Willem, een heel toepasselijk liedje dat me in een totaal andere stemming bracht. Als u deze zomer naar Alkmaar gaat koop dan vooraf uw tickets voor de beklimming en bekijk op de website alle evenementen die Alkmaar in 2018 te bieden heeft om de verjaardag van de kerk te vieren.

Maarten van Heemskerck

AltaarstukLaurentius

Vaak spreken de bezoekers na het zien van het Laatste Oordeel in de Grote- of Laurenskerk in Alkmaar over de de 'Sixtijnse kapel van het noorden'. De kerk heeft deze zomer een tweede wonder dat u op het altaar beneden nog tot oktober kunt bekijken. Het zijn de beide zijluiken van het wereldberoemde Laurentius altaarstuk dat tussen 1538 en 1543 werd geschilderd door een van onze grootste renaissanceschilders Maarten van Heemskerck. Hij was net als Anton Mor een leerling van Jan van Scorel. Toen hij het drieluik schilderde was de kerk nog gewijd aan Laurentius, de heilige martelaar die op een braadrooster aan zijn einde kwam en daarom nog altijd de patroonheilige van koks. In mijn boek 'Kloosterkeukens en recepten' vindt u hem in de kalender van culinaire heiligen op 10 augustus. Het meesterwerk van Van Heemskerck ontkwam aan de vernierlingen van de Beeldenstorm in 1566 maar in 1581 werd het roomse altaarstuk door het protestantse kerkbestuur verkocht. De koning van Zweden wist het te bemachtigen en nu is het nog altijd te zien in de kathedraal van Linköping. Tandenknarsen heeft geen zin, laten we blij zijn dat we nu tenminste een tijdje van twee kleurrijke zijluiken kunnen genieten.

Stevig bevriend met een kasteel

Tijdens de Dag van het Kasteel (dit jaar op 28 mei) reden we weer eens naar Kasteel Sypesteyn in Loosdrecht, dat lag te schitteren in zijn oud-Hollandse tuinenweelde. Drommen mensen kwamen er op af en verlevendigden het zicht op mijn geliefde en curieuze bouwwerk. Het mooiste nep-middeleeuwse kasteeltje van ons land!

sypesteyn

De collectie Loosdrechts porselein, schilderijen, meubilair, klokken, wapens en curiosa die hier door de fanatieke verzamelaar jonkheer Henri van Sypesteyn werd nagelaten, is in perfecte staat en voorzien van tekstbordjes. De bezoekers lezen ze bijna allemaal van A tot Z, want het is amusante informatie. Vooral de kostbare porseleinen piespotjes vormen op zo'n kastelendag een trekker voor oud en jong.

Orseleinpiespotjes2

Identiteit

Op de open dagen komen er honderden bezoekers. Ze bewijzen weer eens hoe belangrijk het voor ons is om de Nederlandse kastelen en buitenplaatsen in stand te houden. Ze ondersteunen de kennis van onze historie die voor het grootste deel de identiteit van de Nederlanders bepaalt. Dat de huidige regering karig is met het verstrekken van subsidies aan culturele doelen weten we nu wel. Veel kastelen en buitenplaatsen worden met sluiting bedreigd wegens geldtekort en daarom is het zo belangrijk dat ze kunnen steunen op stevige vriendenkring. Voor een gering bedrag per jaar helpen de ze vrienden het historische bouwwerk te behoeden voor verval of verbouwing tot evenmentenlocatie. De leden van de Stichting Vrienden van Sypesteyn bijvoorbeeld, betalen slechts 18,50 euro per jaar en genieten daardoor zoveel voordelen dat ze er nooit spijt van kunnen hebben.
Bij de balie van elk kasteel, buitenplaats maar ook museum of monumentale kerk ligt tegenwoordig wel zo'n bescheiden noodkreet om hulp. Pak het foldertje mee! Vul het in! Doneer wat en maak duizenden gezinnen, individuen en groepen toeristen blij.

Economisch belang

versailles


Het economisch belang van de in standhouding van monumenten wordt in ons land nogal onderschat. Stel je bijvoorbeeld eens voor dat het Revolutionair bewind in Parijs had besloten Paleis Versailles maar af te breken nadat de koning en koningin waren onthoofd en de monarchie werd afgeschaft. Dan was Frankrijk in de loop der eeuwen miljoenen aan inkomsten misgelopen die toeristen uit de hele wereld uitgeven om in de zalen te mogen rondkijken.

Museumtijdschrift 30 jaar

HenryvanSypesteyn

Sypesteyn wekt nostalgische herinneringen bij me op. Niet alleen aan de vele historische porseleintochten die we met de gasten van het Historisch Toerisme bureau ondernamen maar ook aan het eerste artikel dat ik in 1993 schreef voor Vitrine. Dat ging toevallig over Sypesteyn en de curieuze jonkheer Henri. Het blad viert dit jaar zijn 30ste verjaardag en heeft inmiddels een luxe status als Museumtijdschrift MU/UM. Onder de knop artikelen kunt u veel van mijn artikelen uit het blad herlezen.

Grand Hornu

GrandHornu2

Tijdens mijn onderzoeksreizen op locaties die in mijn volgende boek een rol spelen, kwamen we ook in de Belgische stad Bergen (Mons) in Henegouwen. Nadat ik de middeleeuwse kerken en resten van de oude grafelijke bewoning had gezien, dwaalden we af naar de Grand Hornu, het vroegere mijncomplex dat sinds 2012 op de werelderfgoedlijst van Unesco staat. Henri De George, de grondlegger van deze unieke site staat vereeuwigd in brons op zijn sokkel in het hart van de neo-klassieke bebouwing. De architect van het opvallende fabriekterrein heettte Bruna Renard. Hij blijkt een leerling te zijn van Percier en Fontaine, de scheppers van de Style Empire die voor keizerin Joséphine o.m. Malmaison creëerden.

In het hart van deze bloem van industriële vormgeving en sociale woningbouw werd in 2002 het museum voor hedendaagse kunst gevestigd (MAC). We hadden geluk met de tentoonstelling: ik leerde er het werk van de pas overleden Jef Geys kennen die me diep raakte. Tere droogbloemen geplukt op de graven van Venetianen combineerde hij met teksten en erotische pentekeningetjes.

Sophie 5de druk Sophie in Weimar laag1

'Sophie in Weimar. Een Oranjeprinses in Duitsland''Sophie in Weimar. Een Oranjeprinses in Duitsland' kreeg dit jaar een 5de druk.
2018 is uitgeroepen tot het Europees erfgoedjaar. Een heel veelzijdig onderwerp dat elke maand met gevarieerde thema's aandacht trekt voor alle schoonheid die onze voorouders in Europa hebben achtergelaten. Zie voor de programma's Jaar van het Europees Erfgoed.

Als erfgename van de literaire nalatenschap van J.W. von Goethe verdient deze prinses extra aandacht. Ze beheerde haar schatten voorbeeldig en bracht ze onder in het door haar ontworpen en gefinancierde Goethe-Schiller-Archiv in Weimar.Ik wijdde een artikel aan haar in het Geschiedenis Magazine (voorheen Spieghel Historiael) nr 1 van 2018. U kunt het hier lezen.

Grand Tour in Hermitage Amsterdam
Sophie maakte in de nazomer van het jaar 1846 met haar moeder koningin Anna Pavlovna en haar broer prins Alexander die ze Dodo noemde, een Grand Tour naar Italië. Over deze enerverende tocht schreef ik op basis van haar reisdagboek een artikel in de catalogus van Classic beauties, die op 15 juni wordt geopend. Ik zie er naar uit om er lezingen met powerpointbeelden van te houden in de aula van het museum. De eerste vinden plaats op zondag 17 juni exclusief voor de Vrienden van de Hermitage. Houd voor de overige data mijn lezingenagenda in de gaten.

Leon in Abu-Dhabi

Sinds de publicatie van mijn boek 'Suzanne en Edouard Manet' in oktober 2014 verschijnt er in de kranten telkens verbluffend nieuws over de grote Parijse schilder. Het Louvre in Abu-Dhabi verwerft spectaculaire meesterwerken uit het westen. Dat Leonardo's pas ontdekte 'Salvator Mundi' er te zien zal zijn was al te gek om te geloven. Maar nu blijkt dat er ook een schilderij van Manet tijdelijk naar het filiaal van het Louvre zal verhuizen. Het is het portret dat Edouard schilderde van Suzannes zoontje Léon Koëlla als 'Le Fifre' (de fluitspeler).

leonfluitspeler
le Fife door Edouard Manet. Musée d'Orsay Parijs

Lilas et roses

In het blad 'Collect' over kunst antiek en design valt veel te lezen over tentoonstellingen, veilingen en kunstbeurzen. Wat me verbijstert zijn de bedragen die bij de kunstwerken vermeld worden. Ze verhogen nooit de schoonheid van een kunstwerk maar trekken wel de belangstelling van verzamlaars en musea. Vaak denk ik met compassie aan de miskende kunstenaar die in zijn tijd zelfs geen brood meer kon kopen omdat hij zijn laatste geld aan verf en schilderslinnen had uitgegeven.
In mei wordt de legendarische verzameling van de puissant rijke David en Peggy Rockefeller bij Christie's ín New York geveild. Een collectie van 1600 kavels met de meest uiteenlopende kunstvoorwerpen komt onder de hamer. Ik kwam op de lijst naast werken van Picasso, Monet en Signac ook 'mijn' Eduard Manet tegen. Een lieflijk bloemstilleven lilas et roses van slechts 32,4 X 24.7 cm.

LilasRoses

Het werd ooit gekocht door de moeder van David Rockefeller. Niemand heeft de bloemsteeltjes zo teer in een glazen vaasje geschikt als Manet die met zijn virtuoze penseel het licht laat spelen in het water, in het groen en in het blauw van de eeuwige schoonheid. Ik voel me zo ontroerd als ik er aan denk hoe ziek hij al was toen hij dit schilderde. De helse pijn in zijn door syfilis aangetaste benen verhinderde hem om voor een houten ezel te staan. Maar zo'n bescheiden linnen doekje legde hij op tafel en schilderde zich even gelukkig.

Bij een afbeelding van het schilderijtje staan de richtprijzen: 5600.000 tot 8000.000 euro. Wat het uiteindelijk heeft opgebracht kan me niet eens schelen. De rozen bloeien in de lente van 2018 weer uitbundig en op het graf van Edouard en Suzanne Manet op de cimétière de Passy in Parijs hebben hun bewonderaars boeketjes neergelegd.

Willem IV in de culturele hoofdstad van Europa

Op 25 mei mocht ik in het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) het eerste exemplaar in ontvangst nemen de biografie 'Willem IV Stadhouder in roerige tijden', geschreven door Fred Jagtenberg. Leeuwarden viert trots feest nu de stad is uitverkoren tot culturele hoofdstad van Europa en pronkt met prachtige exposities.
Voordat de uitgever van Uitgelverij Van Tilt me het 966 pagina's tellende (!) boek enthousiast overhandigde, hield ik een korte lezing getiteld: 'Geschiedenis is ook maar een mens', een uitspraak die niet zo vreemd is omdat het in al mijn boeken bewezen wordt.

presentatie

Helaas kan ik de veelbelovende biografie nog niet gaan lezen want in de komende maanden werk ik verder aan mijn boek, dat zich in een heel ander tijdperk afspeelt. Het verhaal sleept me zo mee dat ik de komende maanden aan weinig andere dingen kan denken.

Thera Coppens eind mei 2018

PS
Over de biografie Lucebert van mijn man Wim Hazeu kunt u alles op zijn website www.wimhazeu.nl lezen. Wat ik er na de presentatie over schreef kunt u hier herlezen: 

Lucebert

Op zondag 11 februari werd in het Stedelijk Museum in Amsterdam het eerste exemplaar van de Lucebertbiografie door Wim Hazeu overhandigd aan Remco Campert.
Lucebert was de dichtergod van mijn tienerjaren. De lucifer die met zijn woorden langs me streek en de liefde voor de poëzie voorgoed deed branden. Ik sliep met zijn 'Triangel in de jungle' onder mijn hoofdkussen, ik spaarde van mijn zakgeld voor zijn 'Gedichten 1948-1968'. ik vrat en zong zijn woorden. Ik speelde ze op mijn gitaar. Hij was mijn dichter. Allen die daarna op mijn boekenplanken kwamen te staan van Goethe tot Joseph Brodsky en van de grote Neruda tot de kleine, bescheiden Van Schagen mochten hem schragen.

DSC02483

Foto: Tijdens de presentatie van Lucebert in de aula van het Stedelijk museum: v.l.n.r Deborah en Remco Campert, Wim Hazeu en ik.

Er was dan ook niemand anders die de biografie van Lucebert mocht schrijven dan mijn lief. We reisden samen door zijn leven, ik fotografeerde Wim in Berlijn, waar Lucebert met Bertolt Brecht samenwerkte tot in Spanje, waar we in zijn huis logeerden bij zijn dochter Noa. Vaak lopen onze boeken wat locatie betreft parallel. In Zuid-Frankrijk waar ik onderzoek deed voor mijn volgend boek dat in de dertiende eeuw speelt, bezochten we Lagrasse waar Lucebert twee zomers schilderde en zijn kinderen in de bergbeek speelden. En in Parijs waar we de café's opzochten waarin Lucebert met zijn vrienden zat te drinken, speurde ik naar de muurresten die koning Philippe Auguste om zijn stad liet bouwen. Zo zijn onze boeken vergroeid en delen we onze geestdrift bij elke nieuwe ontdekking.

IMG 1050 IMG 1038

Parijs: Wim vindt het cafe waar Lucebert en Karel Appel elkaar troffen en ik vind een middeleeuwse muur.

Zo zaten we vorig jaar samen om de eettafel in onze serre toen een echtpaar vijftig brieven op tafel legde. Brieven en tekeningen en enkele foto's uit de oorlog. Toen kwam er een andere Lucebert tevoorschijn die Wim krijtwit maakte.
Er is al genoeg over geschreven. Ik voeg er niets aan toe. Hij heeft nachtenlang de hoofdstukken zitten te herschrijven en kwam daardoor steeds dichter op de huid van zijn hoofdpersoon. 'Als ik dit had geweten was ik nooit aan de biografie begonnen,' zei hij op een nacht op de rand van ons bed. Ik wist dat hij het één keer hardop moest zeggen om te ontdekken dat hij het niet meende.

Nu ligt de herdruk van de Verzamelde Gedichten van Lucebert voor me; een zwarte, vuistdikke bundel, rood op snee. Toevallig sla ik het boek open bij een gedicht dat ik zong (sluike Francoise Hardy-haren, toonloze stem): ik heb in het gras mijn wapens gelegd, en mijn wapens gaan geuren als gras.. De biografie volgt de ontwikkeling van een kind tot kunstenaar, van Amsterdam tot Bergen. Ik heb het meebeleefd maar ga de biografie van Wim pas helemaal lezen als het laatste hoofdstuk van mijn boek is geschreven. Als we samen gaan uitrusten en lezen op een Grieks eiland.

Zie ook: historisch toerisme

Thera Coppens

OmslagSuzanne
Lezingenagenda

Nieuwe gasten melden zich aan

Toekomst Historisch Toerisme Bureau

U kunt ons volgen op Facebook

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

 OmslagSuzanne

OmslagSuzanne      OmslagSophie      omslaghortense      OmslagMarieCornelie

E OmslagSuzanneHistorisch Toerisme Bureau

zilverenkoets2

 Tromplaan 7A 3742 AA Baarn T. 035 5422091 E. This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Go to top